info@provataslaw.gr

2310 270 580

Αρχική // Νέα // Η μεταβατική διάταξη του άρθρου 464 ΠΚ και το πεδίο εφαρμογής της στο αδίκημα της απάτης (386 ΠΚ)
Η μεταβατική διάταξη του άρθρου 464 ΠΚ και το πεδίο εφαρμογής της στο αδίκημα της απάτης (386 ΠΚ)

Η μεταβατική διάταξη του άρθρου 464 ΠΚ και το πεδίο εφαρμογής της στο αδίκημα της απάτης (386 ΠΚ)

Οι ρηξικέλευθες αλλαγές που επήλθαν μετά τη θέση σε ισχύ του νέου Ποινικού Κώδικα, κατέστησαν αδήριτη την ανάγκη για τη θέσπιση ορισμένων μεταβατικών διατάξεων, που διευκολύνουν την ομαλή μετάβαση στο νέο δίκαιο, επιλύουν ζητήματα διαχρονικού δικαίου αλλά και ζητήματα που εύλογα ανακύπτουν στο πρώτο διάστημα εφαρμογής ενός νέου νομοθετικού πλαισίου.

Εντούτοις, ορισμένες από τις μεταβατικές αυτές διατάξεις χρήζουν διευκρίνισης, προς αποφυγή πρόκλησης δυσχερών ερμηνευτικών ζητημάτων. Μεταξύ αυτών και η διάταξη του άρθρου 464 ΠΚ, η οποία ορίζει ότι: «Εκκρεμείς ποινικές διαδικασίες που έχουν ανοίξει χωρίς την υποβολή εγκλήσεως με αντικείμενο πράξεις, για τη δίωξη των οποίων απαιτείται έγκληση στον παρόντα Κώδικα ενώ διώκονταν αυτεπαγγέλτως υπό το προϊσχύσαν δίκαιο, συνεχίζονται εφόσον ο δικαιούμενος, να υποβάλει έγκληση, δηλώσει εντός τεσσάρων μηνών από την έναρξη ισχύος του παρόντος ότι επιθυμεί την πρόοδο τους.».

Η διάταξη αυτή αφορά, μεταξύ άλλων αδικημάτων που εντάσσονται στο χώρο της περιουσίας και της ιδιοκτησίας, το αδίκημα της απάτης (386§1 ΠΚ), που έχει λάβει τη μορφή του απολύτως κατ’ έγκληση διωκόμενου εγκλήματος (405§1 ΠΚ). Είναι δε αναμφίβολο πως η διάταξη που απαιτεί πλέον την υποβολή έγκλησης για αξιόποινη πράξη που πριν διωκόταν αυτεπαγγέλτως, συνιστά επιεικέστερο νόμο κατά την έννοια του άρθρου 2§1 ΠΚ (ΑΠ 499/2006, ΑΠ 278/2004, ΑΠ 1607/2002).

Εφόσον μάλιστα η απαιτούμενη από την παρούσα διάταξη δήλωση συνέχισης της διαδικασίας, εφόσον υποκαθιστά την έγκληση, όφειλε να έχει όλα τα τυπικά και ουσιαστικά χαρακτηριστικά της εγκλήσεως, όπως αυτά ορίζονται στις διατάξεις των άρθρων 114 επ. ΠΚ και 51 επ. ΚΠΔ. Έτσι, ισχύουν αναλόγως και οι ρυθμίσεις των άρθρων 116 και 117 ΠΚ ως προς το αδιαίρετο της έγκλησης. Εκ των ανωτέρω προκύπτει πως δήλωση συνέχισης που υπεβλήθη από πρόσωπο μη δικαιούμενο προς υποβολή εγκλήσεως, δεν παράγει τα έννομα αποτελέσματα του άρθρου 464 ΠΚ.

Για λόγους δε νομικής και ουσιαστικής ακριβολογίας κρίνεται σκόπιμο να επισημανθεί πως δεν δύναται να υπέχουν θέση εγκλήσεως λοιπές ενέργειες του παθόντος, όπως η προφορική μήνυση – καταγγελία του στο Τμήμα Δίωξης Οικονομικού Εγκλήματος, η ρητή δήλωση του ότι επιθυμεί την ποινική δίωξη του υπαιτίου κατά την εξέταση του ως μάρτυρα στα πλαίσια της προδικασίας ή η δήλωση παράστασης πολιτικής αγωγής που ενδεχομένως είχε υποβληθεί. Και τούτο διότι, σε όλες τις ως άνω περιπτώσεις δεν πληρούνται τα τυπικά και ουσιαστικά χαρακτηριστικά της εγκλήσεως.

Αποτελεί δε κοινή διαπίστωση, ήδη από τους πρώτους μήνες εφαρμογής του νέου Ποινικού Κώδικα, πως η Νομολογία των ποινικών Δικαστηρίων καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια, προκειμένου να άρει τις συνέπειες της διάταξης του άρθρου 464 ΠΚ, ήτοι την εξάλειψη του αξιοποίνου λόγω μη υποβολής της σχετικής δήλωσης, επικαλούμενη κάποιες από τις παραπάνω ενέργειες του παθόντος.

Ωστόσο, με την ευρεία αυτή ερμηνεία του όρου έγκληση, η Νομολογία καταστρατηγεί ευθέως τη μεταβατική διάταξη, καθιστώντας τη θέσπιση της άνευ σημασίας. Θα έπρεπε, λοιπόν, να προβεί σε μια πιο στενή ερμηνεία του όρου έγκληση και να εφαρμόσει ευθέως το γράμμα του Νόμου, εστιάζοντας στο εάν η αρχική ποινική διαδικασία είχε ξεκινήσει αυτεπάγγελτα, ήτοι χωρίς την υποβολή εγκλήσεως. Άλλωστε, η έγκληση συνιστά θεσμό και του Ουσιαστικού Ποινικού Δικαίου, η ερμηνεία του οποίου δε πρέπει να προσκρούει στο άρθρο 7§1 του Συντάγματος.

Επομένως, ορθώς, η υπ’ αρ. 1936/2019 απόφαση του ΑΠ, ελλείψει υποβολής της δήλωσης εκ μέρους της παθούσης ότι επιθυμεί την συνέχιση της ποινικής διαδικασίας, έπαυσε οριστικά την ποινική δίωξη για την πράξη της απάτης λόγω εξάλειψης του αξιοποίνου, χωρίς να εξετάσει οποιαδήποτε άλλη ενέργεια του παθόντος.

Το άρθρο 464, όπως προελέχθη, εντάσσει στο ρυθμιστικό του πεδίο διαδικασίες που είχαν με αυτεπάγγελτη δίωξη ανοίξει, σε χρονικό σημείο προ της θεσπίσεως του νέου Ποινικού Κώδικα. Τι θα γίνει, όμως, στην περίπτωση όπου το αδίκημα της απάτης λόγου χάρη τελέσθηκε πριν από τη θέση σε ισχύ του νέου ΠΚ και ο φορέας του εννόμου αγαθού δεν είχε προβεί σε καμία απολύτως ενέργεια, δεδομένου πως το αδίκημα αυτό διωκόταν αυτεπάγγελτα με το πρότερο νομοθετικό καθεστώς; Η μόνη λύση στον ως άνω προβληματισμό, είναι να δεχθούμε πως η τρίμηνη προθεσμία του 114 ΠΚ για την υποβολή εγκλήσεως αφετηριάζεται από την 1η Ιουλίου του 2019, ανεξαρτήτως του χρόνου που ο δικαιούμενος έλαβε γνώση της πράξης και του υπαιτίου αυτής.

Εν κατακλείδι, η μη υποβολή της δήλωσης που απαιτεί η διάταξη του άρθρου 464 ΠΚ για τη συνέχιση της ήδη εκκρεμούς ποινικής διαδικασίας και κατά συνέπεια η μη υποβολή νομότυπης εγκλήσεως, κρίνεται απαραίτητο να οδηγεί στην εξάλειψη του αξιοποίνου, χωρίς απέλπιδες προσπάθειες για τη θεμελίωση του τελευταίου. Είναι δε αυτονόητο πως με τη μη εμπρόθεσμη υποβολή της εγκλήσεως, εξισώνεται και η εκ των υστέρων ανάκληση αυτής που είχε παλαιότερα υποβληθεί.

Θεσσαλονίκη, 22/03/2020

Νικόλαος Πούλιος

Ασκούμενος Δικηγόρος

 

Βιβλιογραφία

  1. Ο Νέος Ποινικός Κώδικας, Αριστοτέλης Ι. Χαραλαμπάκης
  2. ΑΠ 1936/2019
  3. Ποινικός Κώδικας, Κ. Φράγκος
  4. Ποινικός Κώδικας και Κώδικας Ποινικής Δικονομίας, Χ. Σεβαστίδης
ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ
Επικοινωνήστε μαζί μας

Όμιλος Νομικών Προβατά Σωκράτη

Our firm has an excellent reputation and is known for providing quality, individualized service and attention to clients needing services. Our team members are specialized in different fields of law. Do not hesitate to contact us and we will redirect you to the most suitable lawyer taking into account the nature of your case.

Newsletter

Newsletters

Μείνετε ενημερωμένοι για τις υπηρεσίες και τα προϊόντα μας που συνεχώς εξελίσσονται. Αφήστε μας το e-mail σας και εγγραφείτε στο newsletter μας.

CAPTCHA
This question is for testing whether or not you are a human visitor and to prevent automated spam submissions.

Επικοινωνία

Όμιλος Νομικών Σωκράτη Προβατά

Μητροπόλεως 44, 54622, Θεσσαλονίκη

2310 270 580

2310 233 821

info@provataslaw.gr

www.provataslaw.gr