info@provataslaw.gr

2310 270 580

Αρχική // Νέα // Τα δικαιώματα του κατηγορουμένου κατά την προδικασία
Τα δικαιώματα του κατηγορουμένου κατά την προδικασία

Τα δικαιώματα του κατηγορουμένου κατά την προδικασία

Τα δικαιώματα του κατηγορουμένου κατά την προδικασία

Ο ύποπτος/κατηγορούμενος λοιπόν του εκάστοτε εγκλήματος, ως βασικό πρόσωπο της ποινικής διαδικασίας απολαμβάνει σωρεία δικαιωμάτων ανάλογα με το στάδιο της ποινικής δίκης στο οποίο βρίσκεται.

Ειδικότερα, στην προδικασία η οποία περιλαμβάνει την ανάκριση και την προανάκριση τα δικαιώματα του υπόπτου θεμελιώνονται ως εξής:

  1. άρθρο 96 Κ.Π.Δ.: Σύμφωνα με το άρθρο αυτό κάθε διάδικος μπορεί να αντιπροσωπεύεται με μέχρι 2 το πολύ συνηγόρους .Ο διορισμός συνηγόρου πραγματοποιείται είτε με προφορική είτε με έγγραφη δήλωση του εντολέα.
  2. άρθρο 97 Κ.Π.Δ.: Με βάση τη διάταξη αυτή ο κατηγορούμενος έχει το δικαίωμα να παρίσταται στις ανακριτικές πράξεις είτε αυτοπροσώπως, είτε μέσω συνηγόρου.
  3. άρθρο 99Κ.Π.Δ.: Ο κατηγορούμενος έχει δικαίωμα να υποβάλλει παρατηρήσεις και να απευθύνει ερωτήσεις.
  4. άρθρο 100 Κ.Π.Δ.: Ο κατηγορούμενος δικαιούται να παρίσταται με το συνήγορό του και να επικοινωνεί μαζί του κατά την απολογία του. Σε καμία περίπτωση αυτή η επικοινωνία δεν πρέπει να διακοπεί.
  5. άρθρο 101 Κ.Π.Δ.: Σύμφωνα με το άρθρο, ο κατηγορούμενος έχει δικαίωμα, όταν προσέρχεται ή προσάγεται προς απολογία, να λαμβάνει γνώση του κατηγορητηρίου καθώς και των εγγράφων της ανάκρισης.
  6. άρθρο 102 Κ.Π.Δ.: Ο κατηγορούμενος έχει δικαίωμα να ζητά 48ωρη προθεσμία για την απολογία του
  7. άρθρο 103 Κ.Π.Δ.: Η διάταξη αυτή επιβάλλει στον ανακρίνοντα την υποχρέωση να εξηγεί στον κατηγορούμενο όλα τα παραπάνω δικαιώματά του
  8. άρθρο 273 Κ.Π.Δ.: Απ’ το συγκεκριμένο άρθρο προκύπτει αφενός η υποχρέωση του ανακριτή να εκθέτει σαφώς και πλήρως την κατηγορούμενη πράξη (κατηγορητήριο) και να φροντίζει να υπενθυμίζει στον κατηγορούμενο τα προαναφερθέντα δικαιώματά του (δικαίωμα πληροφόρησης) ,κι αφετέρου το δικαίωμα του κατηγορουμένου να μην καταθέσει επιβαρυντικά για τη θέση του περιστατικά – nemo tenetur se ipsum prodere/accusare- (δικαίωμα σιωπής). Aπ’ το δικαίωμα του άρθρου 273 Κ.Π.Δ., που αποτελεί έκφραση του “δικαιώματος προσωπικότητας” του άρθρου 5 του Συντάγματος, συνάγεται πως η σιωπή του κατηγορουμένου δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί εναντίον του. Tο δικαίωμα στη σιωπή δεν αποτελεί σε καμία περίπτωση ένδειξη ενοχής του κατηγορουμένου, παρά το γεγονός ότι κάτι τέτοιο σπάνια συμβαίνει επί του πρακτέου καθώς κατά γενική ομολογία θεωρείται ψυχολογικά δυσχερές να μην επηρεαστεί αρνητικά ο δικαστής (και κυρίως οι ένορκοι) δυσμενώς απ’τη σιωπή του κατηγορουμένου. Ταυτοχρόνως, το παραπάνω δικαίωμα στην πληροφόρηση ενισχύεται κι απ’ το άρθρο 6.3 της ΕΣΔΑ, που επιβάλλει περαιτέρω και την αυτονόητη προϋπόθεση της πληροφόρησης του κατηγορουμένου στη γλώσσα την οποία εννοεί. Επομένως, προς διασφάλιση του δικαιώματος αυτού,ο ανακρίνων, πρέπει να διορίζει διερμηνέα, όταν πρόκειται να εξετάσει κατηγορούμενο που δε γνωρίζει την ελληνική γλώσσα, όπως άλλωστε ορίζεται και στο άρθρο 233 Κ.Π.Δ. 

    Τα παραπάνω δικαιώματα του κατηγορουμένου ισχύουν τόσο στην προανάκριση όσο και στην κύρια ανάκριση με τη διαφορά ότι στην κύρια ανάκριση, αν αυτή εξακολουθήσει περισσότερο από ένα μήνα από την απολογία του, τότε ο κατηγορούμενος έχει δικαίωμα να λαμβάνει γνώση των εγγράφων της ανάκρισης μία φορά το μήνα. Επιπροσθέτως, μόνο κατά την κύρια ανάκριση υπάρχει η υποχρέωση του ανακριτή και το αντίστοιχο δικαίωμα του κατηγορουμένου, πριν διαβιβαστεί η δικογραφία στον εισαγγελέα μετά το πέρας της ανάκρισης, να γνωστοποιηθεί το πέρας αυτής στον κατηγορούμενο και να προσέλθει να λάβει γνώση όλης της δικογραφίας που σχηματίστηκε (άρθρα 101.2α και 308.6 Κ.Π.Δ.).

    Όσον αφορά το στάδιο της κύριας διαδικασίας, η οποία περιλαμβάνει κατά κύριο λόγο τη διαδικασία στο ακροατήριο, ο κατηγορούμενος έχει τα εξής δικαιώματα:

  9. άρθρο 96 Κ.Π.Δ. :Ο κατηγορούμενος έχει το δικαίωμα να παρίσταται στο ακροατήριο με τρεις το πολύ δικηγόρους
  10. άρθρο 333.2 Κ.Π.Δ.: Στο άρθρο αυτό δίνεται στον κατηγορούμενο το δικαίωμα να υποβάλλει ερωτήσεις σε μάρτυρες, πραγματογνώμονες και τεχνικούς συμβούλους καθώς και να κάνει δηλώσεις, αιτήσεις, ενστάσεις για κάθε θέμα σχετικό με την υπόθεση που δικάζεται.
  11. άρθρο 366 Κ.Π.Δ.: Στο συγκεκριμένο άρθρο γίνεται λόγος για ένα από τα σημαντικότερα δικαιώματα του κατηγορουμένου, αυτό της απολογίας του. Ο διευθύνων τη συζήτηση καλεί λοιπόν τον κατηγορούμενο να απολογηθεί για την κατηγορία που του αποδίδεται και μάλιστα ο τελευταίος δεν πρέπει να παρεμποδίζεται ή να διακόπτεται παρά μόνο αν απομακρύνεται απ’ το θέμα. Αν δεν λάβει χώρα η απολογία του κατηγορουμένου, η απόδειξη δεν θεωρείται τελειωμένη.
  12. άρθρο 369 Κ.Π.Δ.: Ο κατηγορούμενος και ο συνήγορός του έχουν δικαίωμα δευτερολογίας προς απόκρουση αντίθετων επιχειρημάτων. Όταν τελειώσει η αποδεικτική διαδικασία, εκείνος που διευθύνει τη συζήτηση δίνει υποχρεωτικά το λόγο στον κατηγορούμενο ακόμα κι αν αυτός δεν το ζητήσει. 
  13. άρθρα 200,340,344,423 Κ.Π.Δ. και άρθρο 7 του νόμου 3226/2004 : Η Πολιτεία έχει υποχρέωση να διορίζει συνήγορο στον κατηγορούμενο. 

    Όλα ανεξαιρέτως τα προαναφερθέντα άρθρα απορρέουν απ’ το θεμελιώδες δικαίωμα της ακρόασης όπως αυτό προκύπτει απ’ το άρθρο 20 του Συντάγματος, το δικαίωμα δηλαδή του κατηγορουμένου να αναπτύξει τις απόψεις του και να αντικρούσει την κατηγορία καθώς και κάθε επιβαρυντικό στοιχείο. Η ανάγνωσή τους, επομένως, καλό θα ήταν να γίνεται υπό το πρίσμα τόσο του Συντάγματος, όσο και των επικυρωμένων διεθνών κειμένων και κυρίως της ΕΣΔΑ στην οποία περιλαμβάνεται και το τεκμήριο αθωότητας (στο άρθρο 6.2). Σύμφωνα με το τεκμήριο αυτό, κάθε πρόσωπο κατηγορούμενο για κάποιο αδίκημα τεκμαίρεται πως είναι αθώο, μέχρι αποδείξεως του εναντίου, δηλαδή της ενοχής του. Η παραδοχή του παραπάνω τεκμηρίου επηρεάζει γενικότερα την ποινική δίκη και επιβάλλει ο κατηγορούμενος να αντιμετωπίζεται σε όλα τα στάδια της διαδικασίας και έως την αμετάκλητη καταδίκη του ως μη ένοχος αλλά ως απλώς ύποπτος.
    Ειδικότερα το τεκμήριο αθωότητας περιλαμβάνει μεταξύ άλλων και τις εξής αρχές:

  14. Kανένας δεν μπορεί να καταδικασθεί ή να κηρυχθεί ένοχος,αν δεν έχει δικασθεί σύμφωνα με το νόμο και ύστερα απο μία νόμιμη δικαστική διαδικασία
  15. Καμία ποινή ή άλλη ανάλογη κύρωση δεν μπορεί να επιβληθεί σε βάρος του προσώπου, εφόσον η ενοχή του δεν έχει απαγγελθεί σύμφωνα με τους τύπους που προβλέπει ο νόμος.
  16. Κανένας δεν μπορεί να υποχρεωθεί να αποδείξει την αθωότητά του.
  17. Η αμφιβολία λειτουργεί πάντοτε υπέρ του κατηγορουμένου-in dubio pro reo.


Όλα τα παραπάνω προασπίζονται στο άρθρο 171.1δ Κ.Π.Δ. ,από το οποίο συνάγουμε πόσο σημαντικά θεωρούνται τα δικαιώματα του κατηγορουμένου, ώστε ο νομοθέτης να επιβάλει την τήρηση και την υπεράσπισή τους με απειλή ποινής απόλυτης ακυρότητας της διαδικασίας στην αντίθετη περίπτωση.

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ
Επικοινωνήστε μαζί μας

Όμιλος Νομικών Προβατά Σωκράτη

Our firm has an excellent reputation and is known for providing quality, individualized service and attention to clients needing services. Our team members are specialized in different fields of law. Do not hesitate to contact us and we will redirect you to the most suitable lawyer taking into account the nature of your case.

Newsletter

Newsletters

Μείνετε ενημερωμένοι για τις υπηρεσίες και τα προϊόντα μας που συνεχώς εξελίσσονται. Αφήστε μας το e-mail σας και εγγραφείτε στο newsletter μας.

CAPTCHA
This question is for testing whether or not you are a human visitor and to prevent automated spam submissions.

Επικοινωνία

Όμιλος Νομικών Σωκράτη Προβατά

Μητροπόλεως 44, 54622, Θεσσαλονίκη

2310 270 580

2310 233 821

info@provataslaw.gr

www.provataslaw.gr