Πλέον, όταν η εκδίκαση των αδικημάτων της ενδοοικογενειακής βίας (απειλή, σωματική βλάβη, παράνομη βία κλπ.) αναβάλλεται στο πλαίσιο της αυτόφωρης διαδικασίας και η αναβολή δεν υπερβαίνει τις τρεις ημέρες — ή τις πέντε σε περίπτωση ανωτέρας βίας — η κράτηση του κατηγορουμένου διατηρείται
*Του Αθανασίου Μόλαρη
Η προσθήκη του άρθρου 10Α στοn νόμο 3500/2006 για την καταπολέμηση της ενδοοικογενειακής βίας, με το άρθρο 14 του Ν. 5172/2025, συνιστά ουσιώδη μεταβολή στο δικονομικό καθεστώς αντιμετώπισης των αδικημάτων ενδοοικογενειακής βίας. Με τη διάταξη αυτή εισήχθη ειδική ρύθμιση ως προς τη διατήρηση της κράτησης του κατηγορουμένου σε περίπτωση αναβολής της υπόθεσης κατά την αυτόφωρη διαδικασία, καθιστώντας το πλαίσιο εμφανώς αυστηρότερο.
Πλέον, όταν η εκδίκαση των αδικημάτων της ενδοοικογενειακής βίας (απειλή, σωματική βλάβη, παράνομη βία κλπ.) αναβάλλεται στο πλαίσιο της αυτόφωρης διαδικασίας και η αναβολή δεν υπερβαίνει τις τρεις ημέρες — ή τις πέντε σε περίπτωση ανωτέρας βίας — η κράτηση του κατηγορουμένου διατηρείται. Η αποφυλάκιση επιτρέπεται μόνον εφόσον το δικαστήριο, αφού ακούσει και το θύμα, αιτιολογήσει ειδικώς ότι δεν υφίσταται κίνδυνος τέλεσης νέων αδικημάτων.
Προκειμένου να αποτιμηθεί η πρακτική σημασία της ρύθμισης, πρέπει να επισημανθεί ότι οι αναβολές στην αυτόφωρη διαδικασία δεν αποτελούν σπάνιο φαινόμενο. Συχνά χορηγούνται για λόγους που συνδέονται άμεσα με την κατοχύρωση του δικαιώματος υπεράσπισης, όπως η ανάγκη προετοιμασίας του κατηγορουμένου, η εξεύρεση και εντολή συνηγόρου, η λήψη αντιγράφων της δικογραφίας, η κλήση ουσιωδών μαρτύρων ή η προσκόμιση κρίσιμων αποδεικτικών στοιχείων. Υπό το νέο καθεστώς, ακόμη και όταν η αναβολή εξυπηρετεί κατ’ ουσίαν την ενίσχυση των εγγυήσεων της δίκαιης δίκης, η κράτηση διατηρείται ως κανόνας.
Η μετατόπιση αυτή διαφοροποιεί ουσιωδώς την μέχρι πρότινος ακολουθούμενη πρακτική, κατά την οποία η αναβολή της εκδίκασης συνοδευόταν συχνά από την άρση της κράτησης, ιδίως όταν επρόκειτο για πλημμεληματικού χαρακτήρα πράξεις χωρίς έντονα στοιχεία επικινδυνότητας και δεν διαφαινόταν συγκεκριμένος και άμεσος κίνδυνος επανάληψης της πράξης ή τέλεσης νέων αδικημάτων. Υπό το ισχύον, πλέον, καθεστώς, η διατήρηση της στέρησης της προσωπικής ελευθερίας τείνει να προσλαμβάνει χαρακτήρα σχεδόν αυτοματοποιημένης συνέπειας της σύντομης αναβολής, ενώ η αποφυλάκιση προϋποθέτει ειδική, εξατομικευμένη και επαρκώς αιτιολογημένη δικαστική κρίση.
Περαιτέρω, η κράτηση δύναται να διατηρείται ακόμη και σε περιπτώσεις κατά τις οποίες ο κατηγορούμενος διαθέτει γνωστή και σταθερή μόνιμη κατοικία ή έχει αποδεδειγμένα διακόψει τη συγκατοίκηση με το φερόμενο ως θύμα. Τα δεδομένα αυτά, τα οποία κατά την προγενέστερη πρακτική συνεκτιμώνταν ως ουσιώδεις ενδείξεις περιορισμένου κινδύνου άμεσης επανάληψης της πράξης, δεν επαρκούν πλέον αυτοτελώς προς θεμελίωση της άρσης της κράτησης, καθόσον το νομοθετικό σχήμα εκκινεί από την κατ’ αρχήν διατήρησή της ως κανόνα.
Αυξημένη ποινική αυστηρότητα
Η επιλογή αυτή εντάσσεται αναμφίβολα σε μια πολιτική αυξημένης ποινικής αυστηρότητας και προληπτικής προστασίας των θυμάτων ενδοοικογενειακής βίας. Η αποτροπή επαναληπτικών περιστατικών και η εμπέδωση αισθήματος ασφάλειας αποτελούν θεμιτούς και επιτακτικούς σκοπούς. Ωστόσο, η κατεύθυνση αυτή εγείρει ζητήματα αναλογικότητας και σεβασμού του τεκμηρίου αθωότητας, ιδίως όταν η κράτηση επιβάλλεται χωρίς προηγούμενη εξατομικευμένη εκτίμηση επικινδυνότητας, αλλά ως σχεδόν υποχρεωτική συνέπεια της αναβολής.
Περαιτέρω, προβληματισμό προκαλεί η σύνδεση της δυνατότητας αποφυλάκισης με την προηγούμενη ακρόαση του θύματος. Εφόσον το δικαστήριο οφείλει να ακούσει το θύμα πριν κρίνει περί άρσης της κράτησης, ανακύπτει πρακτικά το ενδεχόμενο η απουσία του καταγγέλλοντος προσώπου να καθιστά δυσχερή ή και αδύνατη την άμεση αξιολόγηση του κινδύνου. Σε ακραίες περιπτώσεις, δεν μπορεί να αποκλειστεί ο κίνδυνος μεθόδευσης της απουσίας με σκοπό την αυτοδίκαιη παράταση της κράτησης του κατηγορουμένου. Αν και πρόκειται για υποθετικό σενάριο, η ίδια η δομή της διάταξης δημιουργεί περιθώρια στρατηγικής αξιοποίησης της διαδικασίας, γεγονός που ενδέχεται να αλλοιώσει τον ισορροπητικό χαρακτήρα της ποινικής δίκης.
Μηδενική ανοχή
Εν κατακλείδι, η παράγραφος 6 του άρθρου 10Α του Ν. 3500/2006 αποτυπώνει την επιλογή του νομοθέτη για ένα καθεστώς μηδενικής ανοχής έναντι της ενδοοικογενειακής βίας. Η αυστηροποίηση της κράτησης στο στάδιο της αναβολής ενισχύει την προληπτική προστασία, ταυτόχρονα όμως περιορίζει αισθητά την προσωπική ελευθερία πριν από την οριστική κρίση περί ενοχής. Η ορθή εφαρμογή της διάταξης από τα δικαστήρια, με προσήλωση στην εξατομίκευση και στην αρχή της αναλογικότητας, θα αποτελέσει τον κρίσιμο παράγοντα για τη διατήρηση της εύθραυστης ισορροπίας μεταξύ αποτελεσματικής προστασίας των θυμάτων και σεβασμού των θεμελιωδών δικονομικών εγγυήσεων.
ΠΗΓΗ: voria.gr
*Ο Αθανάσιος Μόλαρης (athanasiosmolaris94@gmail.com) είναι Δικηγόρος Παρ’ Εφέταις, μέλος του «Ομίλου Νομικών Σωκράτη Προβατά και Μαριάννας Αθανασάκη»