Το φαινόμενο grooming έχει λάβει τεράστιες διαστάσεις τα τελευταία χρόνια, καθώς ολοένα και περισσότεροι ανήλικοι χρησιμοποιούν τα social media
του Γεωργίου Μπόλδη*
Το φαινόμενο “grooming”, αποτελεί ένα φαινόμενο που συναντάται όλο και περισσότερο τα τελευταία χρόνια, κυρίως λόγω της αυξανόμενης χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από ανηλίκους. Η διαδικτυακή αποπλάνηση, γνωστή και ως “grooming”, είναι η διαδικασία κατά την οποία ένας ενήλικος, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις και ανήλικος, προσεγγίζει μέσω κάποιας πλατφόρμας κοινωνικής δικτύωσης έναν ανήλικο, με σκοπό να κερδίσει την εμπιστοσύνη του, να βρεθεί από κοντά μαζί του και τελικά να τον εκμεταλλευτεί σεξουαλικά.
Όπως είναι εύλογο, το φαινόμενο αυτό έχει λάβει τεράστιες διαστάσεις τα τελευταία χρόνια, καθώς ολοένα και περισσότεροι ανήλικοι χρησιμοποιούν τα social media, ενώ, πλέον, εξαίρεση τείνουν να αποτελούν όσοι δεν διαθέτουν καθόλου λογαριασμούς σε αυτά. Ωστόσο, το πρώιμο της ηλικίας τους, σε συνδυασμό με την απειρία συχνά τους καθιστούν πιο ευάλωτους, με αποτέλεσμα να συνομιλούν με αγνώστους χωρίς να είναι σε θέση να αντιληφθούν τα πραγματικά τους κίνητρα.
Για τον λόγο αυτό εισήχθη στον ελληνικό Ποινικό Κώδικα με τον Ν. 3727/2008, με τον οποίο κυρώθηκε η Σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης για την προστασία των παιδιών κατά της γενετήσιας εκμετάλλευσης και κακοποίησης, το άρθρο 348Β. Πιο συγκεκριμένα το εν λόγω άρθρο ορίζει τα εξής: «Όποιος με πρόθεση, μέσω πληροφοριακών συστημάτων, προτείνει σε ανήλικο που δεν συμπλήρωσε τα 15 έτη, να συναντήσει τον ίδιο ή τρίτο, με σκοπό τη διάπραξη σε βάρος του ανηλίκου των αδικημάτων των άρθρων 339 παρ. 1 και 2 ή 348Α, όταν η πρόταση αυτή ακολουθείται από περαιτέρω πράξεις που οδηγούν σε μία τέτοια συνάντηση, τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον δύο ετών και χρηματική ποινή». Αξίζει δε να αναφερθεί πως τα άρθρα στα οποία γίνεται παραπομπή, δηλαδή τα 339 παρ. 1 και 2 και 348Α, αφορούν γενετήσιες πράξεις με ανηλίκους ή ενώπιον τους αλλά και πορνογραφία ανηλίκων.
Οι ως άνω διατάξεις βεβαίως, αφορούν την ποινική αντιμετώπιση του grooming, δηλαδή της διαδικτυακής αποπλάνησης, η οποία είναι ασφαλώς αναγκαία, δεν αρκεί όμως από μόνη της. Ένα τόσο σοβαρό κοινωνικό φαινόμενο δεν μπορεί να εξαντλείται μόνο στην ποινική καταστολή, αλλά απαιτεί πρωτίστως πρόληψη. Όταν το ανήλικο θύμα έχει ήδη παγιδευτεί στην επικοινωνία με τον δράστη, ο κίνδυνος έχει εκδηλωθεί. Για τον λόγο αυτό, η έγκαιρη ενημέρωση, η εποπτεία και η μείωση της έκθεσης των ανηλίκων, και ιδιαίτερα όσων είναι κάτω των 15 ετών, σε διαδικτυακούς κινδύνους, αποκτούν καθοριστική σημασία.
Υπό αυτό το πρίσμα, παρουσιάζει αυξημένο ενδιαφέρον η δημόσια συζήτηση που έχει ανοίξει τον τελευταίο καιρό σχετικά με το υπό διαμόρφωση νομοσχέδιο που ετοιμάζει η κυβέρνηση, με έναρξη εφαρμογής την 1η Ιανουαρίου 2027, με το οποίο σχεδιάζεται η απαγόρευση χρήσης μέσων κοινωνικής δικτύωσης από ανηλίκους κάτω των 15 ετών.
Θεωρητικά, ο στόχος του ως άνω μέτρου είναι να περιοριστεί η αδιάκοπη χρήση των κινητών τηλεφώνων και, ιδίως, των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, η οποία έχει συνδεθεί με φαινόμενα όπως ο εθισμός, η διάσπαση προσοχής, το άγχος, οι διαταραχές ύπνου και η κατάθλιψη, ιδίως στους ανηλίκους. Εντούτοις, μολονότι το μέτρο αυτό φαίνεται να αποσκοπεί πρωτίστως στην αντιμετώπιση των ανωτέρω συνεπειών, είναι σαφές ότι, έστω και έμμεσα, δύναται να συμβάλει και στον περιορισμό του φαινομένου του grooming. Και αυτό διότι, όσο πιο περιορισμένη και ελεγχόμενη είναι η παρουσία των ανηλίκων στις πλατφόρμες αυτές, τόσο μειώνονται και οι δυνατότητες των επιτήδειων να τους προσεγγίσουν και να επιχειρήσουν να τους αποπλανήσουν.
Στο πλαίσιο αυτό, το υπό συζήτηση νομοσχέδιο αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία, καθώς η προστασία των ανηλίκων δεν εξαντλείται μόνο στην ποινική τιμωρία του δράστη, αλλά προϋποθέτει και αποτελεσματική πρόληψη. Κάθε μέτρο που περιορίζει την ανεξέλεγκτη έκθεση των παιδιών στο ψηφιακό περιβάλλον μπορεί να λειτουργήσει υποστηρικτικά προς την κατεύθυνση της προστασίας τους. Γιατί η προστασία της παιδικής ηλικίας δεν αποτελεί μόνο νομική υποχρέωση της Πολιτείας, αλλά και συλλογικό κοινωνικό χρέος.
ΠΗΓΗ: voria.gr
*Ο Γεώργιος Μπόλδης (giorgosmpoldis@gmail.com) είναι Δικηγόρος, μέλος του «Ομίλου Νομικών Σωκράτη Προβατά και Μαριάννας Αθανασάκη»
