Η νομολογία, οι έκτακτες περιστάσεις και η συμβολή του δικηγόρου
Του Αθανάσιου Μόλαρη*
Οι πολύωρες καθυστερήσεις πτήσεων έχουν εξελιχθεί σε ένα από τα συνηθέστερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι αεροπορικοί επιβάτες. Ιδιαίτερα κατά τους θερινούς μήνες, στα μεγάλα ελληνικά αεροδρόμια, όπως της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης, η αυξημένη επιβατική κίνηση, οι περιορισμοί στη διαχείριση της εναέριας κυκλοφορίας και τα επιχειρησιακά προβλήματα των αεροπορικών εταιρειών οδηγούν ολοένα συχνότερα σε σημαντικές καθυστερήσεις. Ωστόσο, πολλοί επιβάτες αγνοούν ότι το ευρωπαϊκό δίκαιο παρέχει ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο προστασίας, το οποίο, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, θεμελιώνει ακόμη και δικαίωμα χρηματικής αποζημίωσης.
Το βασικό νομοθετικό πλαίσιο είναι ο Κανονισμός (ΕΚ) 261/2004, ο οποίος εφαρμόζεται άμεσα σε όλα τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, άρα και στην Ελλάδα. Ο Κανονισμός εφαρμόζεται στις πτήσεις που αναχωρούν από αεροδρόμιο κράτους-μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και στις πτήσεις προς την Ευρωπαϊκή Ένωση όταν αυτές εκτελούνται από ευρωπαϊκό αερομεταφορέα.
Τα δικαιώματα του επιβάτη
Σε αντίθεση με ό,τι πολλοί πιστεύουν, κάθε καθυστέρηση δεν συνεπάγεται αυτομάτως χρηματική αποζημίωση. Το άρθρο 6 του Κανονισμού προβλέπει αρχικά την υποχρέωση της αεροπορικής εταιρείας να παρέχει φροντίδα στον επιβάτη όταν η αναμενόμενη καθυστέρηση υπερβαίνει συγκεκριμένα χρονικά όρια. Ειδικότερα, όταν η καθυστέρηση αναχώρησης αναμένεται να είναι τουλάχιστον δύο ώρες για πτήσεις έως 1.500 χιλιομέτρων, τρεις ώρες για τις περισσότερες μεσαίων αποστάσεων πτήσεις ή τέσσερις ώρες για μεγαλύτερες διεθνείς πτήσεις, η εταιρεία οφείλει να παρέχει γεύματα και αναψυκτικά, δυνατότητα επικοινωνίας, ενώ όταν απαιτείται διανυκτέρευση, υποχρεούται να εξασφαλίσει ξενοδοχείο και μεταφορά από και προς αυτό. Επιπλέον, όταν η καθυστέρηση υπερβεί τις πέντε ώρες, ο επιβάτης μπορεί να επιλέξει να μην πραγματοποιήσει το ταξίδι του και να ζητήσει την επιστροφή του αντιτίμου του εισιτηρίου.
Η νομολογία
Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι ο ίδιος ο Κανονισμός δεν προβλέπει ρητά χρηματική αποζημίωση για τις καθυστερήσεις πτήσεων. Το δικαίωμα αυτό διαμορφώθηκε μέσα από τη νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο, με ορισμένες εμβληματικές αποφάσεις (βλ. Sturgeon, Nelson κτλ), έκρινε ότι οι επιβάτες που φθάνουν στον τελικό προορισμό τους με καθυστέρηση τουλάχιστον τριών ωρών υφίστανται αντίστοιχη ταλαιπωρία με όσους αντιμετωπίζουν ματαίωση πτήσης και δικαιούνται την ίδια αποζημίωση, εκτός εάν η αεροπορική εταιρεία αποδείξει ότι η καθυστέρηση οφείλεται σε έκτακτες περιστάσεις. Η αποζημίωση ανέρχεται σε:
-250 ευρώ για πτήσεις έως 1.500 χιλιόμετρα.
-400 ευρώ για πτήσεις μεταξύ 1.500 και 3.500 χιλιομέτρων.
-600 ευρώ για πτήσεις άνω των 3.500 χιλιομέτρων.
Πρόκειται για κατ' αποκοπή αποζημίωση, η οποία δεν εξαρτάται από την αξία του εισιτηρίου ούτε απαιτείται ο επιβάτης να αποδείξει ότι υπέστη συγκεκριμένη οικονομική ζημία.
Έκτακτες περιστάσεις
Ωστόσο, η αεροπορική εταιρεία απαλλάσσεται όταν αποδείξει ότι η καθυστέρηση προκλήθηκε από έκτακτες περιστάσεις, δηλαδή γεγονότα που δεν μπορούσαν να αποφευχθούν ακόμη και αν είχαν ληφθεί όλα τα εύλογα μέτρα. Τέτοιες περιπτώσεις είναι, μεταξύ άλλων, τα ακραία καιρικά φαινόμενα, οι περιορισμοί του ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας, σοβαροί λόγοι ασφαλείας ή απεργίες τρίτων φορέων, όπως οι ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας.
Αντίθετα, σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης οι συνήθεις τεχνικές βλάβες, οι ελλείψεις προσωπικού ή τα προβλήματα στον επιχειρησιακό προγραμματισμό δεν θεωρούνται, κατά κανόνα, έκτακτες περιστάσεις και δεν απαλλάσσουν αυτομάτως την αεροπορική εταιρεία από την υποχρέωση αποζημίωσης. Πού μπορεί να απευθυνθεί ο επιβάτης στην Ελλάδα; Ο επιβάτης οφείλει αρχικά να απευθυνθεί στην ίδια την αεροπορική εταιρεία, ζητώντας την καταβολή της προβλεπόμενης αποζημίωσης ή την ικανοποίηση των δικαιωμάτων του. Εάν το αίτημά του απορριφθεί ή δεν λάβει απάντηση, μπορεί να υποβάλει καταγγελία στην Αρχή Πολιτικής Αεροπορίας (ΑΠΑ), η οποία αποτελεί τον αρμόδιο εθνικό φορέα για την εφαρμογή του Κανονισμού (ΕΚ) 261/2004 στην Ελλάδα.
Η συμβολή του δικηγόρου
Σε μια εποχή όπου οι καθυστερήσεις πτήσεων αποτελούν ολοένα συχνότερο φαινόμενο, η ενημέρωση του επιβάτη δεν αρκεί από μόνη της. Η ορθή αξιολόγηση των πραγματικών περιστατικών και η εφαρμογή της πλούσιας νομολογίας του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης απαιτούν, πολλές φορές, εξειδικευμένη νομική προσέγγιση.
Η συμβολή του δικηγόρου είναι καθοριστική, όχι μόνο για τη διαπίστωση της ύπαρξης αξίωσης αποζημίωσης, αλλά και για την αποτελεσματική διεκδίκησή της απέναντι στην αεροπορική εταιρεία, είτε σε εξωδικαστικό είτε σε δικαστικό επίπεδο. Η ουσιαστική προστασία των δικαιωμάτων του επιβάτη δεν εξαρτάται μόνο από την ύπαρξη του νόμου, αλλά και από την ορθή εφαρμογή και διεκδίκησή του.
ΠΗΓΗ: voria.gr
*Ο Αθανάσιος Μόλαρης (athanasiosmolaris94@gmail.com) είναι Δικηγόρος Παρ’ Εφέταις, μέλος του Ομίλου Νομικών Σωκράτη Προβατά – διευθύντρια Μαριάννα Αθανασάκη
